Jak zmienia się zarządzanie procesami, gdy sztuczna inteligencja uczestniczy nie tylko w analizie pracy, lecz także w jej projektowaniu i wykonywaniu? Jak oceniać skuteczność procesów, uwzględniając ich konsekwencje dla ludzi i otoczenia? Program 24. International Conference on Business Process Management pokazał, że pytania te stają się istotną częścią badań nad BPM. Konferencja odbyła się w dniach 27 września – 2 października 2026 r. na York University w Toronto. Polski wkład obejmował dziewięć prac w sześciu forach i warsztatach, a szczególnym osiągnięciem była nagroda Best Paper Award przyznana Arturowi Siurdybanowi i Renacie Gabryelczyk przez przewodniczących Educators Forum.

Konferencja w liczbach

Według danych przedstawionych podczas otwarcia konferencji zarejestrowano 255 uczestników z 28 krajów, w tym osiem osób z Polski – tyle samo co z Austrii. Najliczniejsze grupy przyjechały z Niemiec (90 osób), Kanady (32) i Włoch (22). Do programu głównego zgłoszono 170 prac, o 19,7% więcej niż rok wcześniej. Przyjęto 42 publikacje, co odpowiadało wskaźnikowi akceptacji wynoszącemu 24,7%, a kolejnych 26 prac zakwalifikowano do BPM Forum. Obok sesji poświęconych modelowaniu, odkrywaniu procesów i analityce predykcyjnej pojawiły się nowe sesje: Log Generation, Stochasticity & Security oraz Object-, Human- and Agent-Centric. Sesjom naukowym towarzyszyły warsztaty, demonstracje narzędzi oraz fora poświęcone praktyce, technologii, odpowiedzialności i edukacji. Taka konstrukcja programu konferencji umożliwiała zestawienie nowych metod badawczych z problemami ich zastosowania w organizacjach.

Wykłady plenarne

Szerszy kontekst tych rozmów wyznaczały wykłady plenarne. Tom Davenport w wystąpieniu „The Marriage of Process and AI” podjął kwestię powiązania inwestycji w sztuczną inteligencję z przeprojektowaniem procesów i uzyskiwaniem wartości biznesowej. Emmanuelle Vaast zwróciła uwagę na możliwości i ograniczenia badania organizacji poprzez cyfrowe ślady ich działalności. Opher Baron połączył temat inteligencji procesowej z analizą przeciążeń, kolejek i cyfrowych bliźniaków wspierających decyzje operacyjne. Z tych wystąpień wyłania się wspólny problem: użyteczność coraz bardziej zaawansowanych narzędzi zależy od tego, jak dobrze rozumiemy organizację pracy, jej cele i uwarunkowania.

Best Paper Award w Educators Forum

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera nagrodzona praca Artura Siurdybana i Renaty Gabryelczyk, „AI and the Evolving BPM Practitioner Skill Set. Initial Implications for Curriculum Review”. Autorzy przeanalizowali funkcje AI w 17 platformach BPM, odnosząc je do 30 obszarów zdolności procesowych. Zidentyfikowali zarówno zmiany dotyczące dotychczasowych kompetencji, jak i sześć nowych wymagań kompetencyjnych nieuwzględnionych w istniejących ramach. Badanie dostarcza podstaw do aktualizacji programów kształcenia: rozwój narzędzi wymaga ponownego określenia, czego powinien uczyć się przyszły specjalista BPM i za jakie decyzje będzie odpowiadał. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_27.

AI w edukacji BPM

Dwie pozostałe polskie prace w Educators Forum uzupełniały tę perspektywę o praktykę dydaktyczną i warunki korzystania z technologii. Marzena Grzesiak, Piotr Sliż, Leszek Szała i Marek Moszyński w pracy „Does AI Improve BPMN Modelling? Evidence from Iterative Assignments and Critical Verification Practice” badali naukę modelowania BPMN poprzez kolejne poprawki modeli oraz krytyczną weryfikację. Wyniki wskazują, że korzyści ze wsparcia AI zależą od sposobu oceny jej propozycji, a bezkrytyczne przyjmowanie sugestii może wprowadzać nowe błędy. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_19. Piotr Senkus, Marek Szelągowski, Damian Ciachorowski, Tomasz Ludwicki i Grzegorz Szymański w pracy „Deployment-Sovereign AI Infrastructure for BPM Education: An Open-Source Stack from Document Analysis to Process Execution” przedstawili natomiast otwartą infrastrukturę wspierającą edukację BPM, od analizy dokumentów po wykonanie procesów. Ich praca dotyczyła również kontroli uczelni nad kosztami, dostępnością usług i przetwarzaniem danych. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_26.

Odpowiedzialny BPM

Zagadnienie odpowiedzialności znalazło rozwinięcie w pracy Katarzyny Gdowskiej, Anny Suchenii i Krzysztofa Kluzy „Process Externalities: A Missing Construct for Responsible BPM”, zaprezentowanej w Responsible BPM Forum. Autorzy zaproponowali ujęcie efektów zewnętrznych procesów, czyli konsekwencji ponoszonych przez inne podmioty lub dotyczących wartości pominiętych w celach optymalizacji. Takie spojrzenie pozwala postawić ważne pytanie o granice oceny efektywności: poprawa wyniku procesu z perspektywy organizacji może jednocześnie oznaczać koszty dla jej otoczenia. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_3.

Praktyka i zrównoważony rozwój

Praktyczny wymiar zarządzania procesami reprezentowała praca Wioletty Sokolowskiej-Fabisz i Christopha Kesslera „From BPM Maturity Assessment to Capability Roadmap: Lessons from a Global Manufacturing Company” w Industry Forum. Na przykładzie globalnego przedsiębiorstwa produkcyjnego autorzy pokazali, jak połączyć ocenę dojrzałości BPM z określeniem stanu docelowego i planem rozwoju zdolności organizacyjnych. Z kolei Aneta Napieraj, Marta Podobińska-Staniec i Jan Trąbka w ramach warsztatu BPM4S podjęli temat raportowania ESG jako procesu organizacyjnego („ESG Reporting as an Organizational Process: An Analysis of Process Gaps in Selected Polish Enterprises in Light of CSRD and ESRS Requirements”), analizując luki procesowe w wybranych polskich przedsiębiorstwach w kontekście CSRD i ESRS. Ich wystąpienie wpisywało się w zakres warsztatu łączącego BPM z analizą oddziaływania środowiskowego i zrównoważonym rozwojem.

Przyszłość BPM i powroty do zapomnianych idei

Dwie kolejne prace znalazły się w warsztacie Possible Futures of BPM, poświęconym rozważaniu przyszłych kierunków rozwoju dyscypliny. Oskar Walczak, Krzysztof Kluza, Katarzyna Gdowska i Anna Suchenia w pracy „When Machines Run the Process, Who Is It Really For? A Human-Centered or Human-Washed Future for BPM” postawili pytanie o rzeczywistą podmiotowość człowieka w procesach prowadzonych przez maszyny. Katarzyna Gdowska, Marzena Grzesiak, Anna Suchenia, Ida Knapik i Krzysztof Kluza w pracy „From Process Models to Process Goals: Goal-Centric and Model-Less Futures of BPM” rozważyli natomiast przyszłość BPM zorientowaną na cele, w której klasyczny model procesu może tracić swoją dotychczasową centralną rolę. Obie propozycje podejmowały dyskusję o założeniach, na których opieramy projektowanie i zarządzanie procesami.

Tego samego dnia zadebiutował warsztat FOR-BPM, poświęcony tematom pominiętym, odrzuconym lub zapomnianym w rozwoju dyscypliny. Marek Szelągowski, Justyna Berniak-Woźny i Piotr Sliż w pracy „The Rediscovery of Dynamic BPM: From Theoretical Margins to Mainstream Practice” pokazali, że dynamiczne BPM zostało zmarginalizowane nie dlatego, że było błędne, lecz dlatego, że nie pasowało do paradygmatu przewidywalności i kontroli – a dziś jego założenia o adaptacji procesu w trakcie wykonania i odpowiedzialnej autonomii uczestników realizuje praktyka. Autorzy powołują się przy tym na badanie Polskiej Społeczności BPM, według którego w pełni ustrukturyzowane procesy stanowią tylko około 35% procesów w organizacjach.

Społeczność BPM w liczbach

Konferencja była także okazją do przyjrzenia się samemu środowisku BPM. Zestawienia prezentowane podczas otwarcia pokazywały wyraźną koncentrację geograficzną badań: uczestnicy przyjechali z 28 krajów, lecz przyjęte prace pochodziły z 15, a 90% z nich – z Europy (same Niemcy odpowiadały za 38% prac). W 2026 r. po raz pierwszy w okresie objętym zestawieniem studenci stanowili większość pierwszych autorów (62%, czyli 43 z 69 prac). Kobiety były pierwszymi autorkami 30% prac i stanowiły 31% liczącego 163 osoby komitetu programowego, a od 2019 r. w każdej edycji co najmniej jeden wykład plenarny wygłasza kobieta. Dane te, w połączeniu ze spotkaniami i rozmowami poza sesjami, utrwalonymi na zdjęciach polskich uczestników, przypominały o społecznym wymiarze rozwoju dyscypliny.

Do zobaczenia w Leuven

Kolejna edycja konferencji, BPM 2027, odbędzie się w dniach 5–10 września 2027 r. w Leuven w Belgii, a jej gospodarzem będzie KU Leuven. Program otworzy Doctoral Consortium, co przy rosnącym udziale studentów wśród autorów jest dobrą okazją dla młodszych badaczy z naszej społeczności.

Polski wkład w BPM 2026 obejmował zarówno rozwiązania dla organizacji, jak i pytania o kompetencje, odpowiedzialność oraz przyszłe podstawy zarządzania procesami. Laureatom Best Paper Award i wszystkim autorom gratulujemy tego udziału w międzynarodowej debacie.

Bibliografia i materiały źródłowe

1. Siurdyban, A., Gabryelczyk, R. (2027). AI and the Evolving BPM Practitioner Skill Set. Initial Implications for Curriculum Review. W: Kluza, K. i in. (red.), Business Process Management: Responsible BPM Forum, Process Technology Forum, Educators Forum, LNBIP 600, s. 418–434. Springer. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_27.
2. Grzesiak, M., Sliż, P., Szała, L., Moszyński, M. (2027). Does AI Improve BPMN Modelling? Evidence from Iterative Assignments and Critical Verification Practice. W: Kluza, K. i in. (red.), Business Process Management: Responsible BPM Forum, Process Technology Forum, Educators Forum, LNBIP 600, s. 296–310. Springer. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_19.
3. Senkus, P., Szelagowski, M., Ciachorowski, D., Ludwicki, T., Szymański, G. (2027). Deployment-Sovereign AI Infrastructure for BPM Education: An Open-Source Stack from Document Analysis to Process Execution. W: Kluza, K. i in. (red.), Business Process Management: Responsible BPM Forum, Process Technology Forum, Educators Forum, LNBIP 600, s. 402–417. Springer. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_26.
4. Gdowska, K., Suchenia, A., Kluza, K. (2027). Process Externalities: A Missing Construct for Responsible BPM. W: Kluza, K. i in. (red.), Business Process Management: Responsible BPM Forum, Process Technology Forum, Educators Forum, LNBIP 600, s. 27–43. Springer. DOI: 10.1007/978-3-032-36710-5_3.
5. Sokolowska-Fabisz, W., Kessler, C. (2026). From BPM Maturity Assessment to Capability Roadmap: Lessons from a Global Manufacturing Company. W: Proceedings of the Industry Forum at BPM 2026, CEUR Workshop Proceedings, t. 4285, s. 1–10. Pełny tekst.
6. Napieraj, A., Podobińska-Staniec, M., Trąbka, J. (2026). ESG Reporting as an Organizational Process: An Analysis of Process Gaps in Selected Polish Enterprises in Light of CSRD and ESRS Requirements. Praca w programie warsztatu BPM4S. Program i materiały warsztatu.
7. Walczak, O., Kluza, K., Gdowska, K., Suchenia, A. (2026). When Machines Run the Process, Who Is It Really For? A Human-Centered or Human-Washed Future for BPM. Praca w programie warsztatu Possible Futures of BPM. Program warsztatu.
8. Gdowska, K., Grzesiak, M., Suchenia, A., Knapik, I., Kluza, K. (2026). From Process Models to Process Goals: Goal-Centric and Model-Less Futures of BPM. Praca w programie warsztatu Possible Futures of BPM. Program warsztatu.
9. Szelągowski, M., Berniak-Woźny, J., Sliż, P. (2026). The Rediscovery of Dynamic BPM: From Theoretical Margins to Mainstream Practice. Praca w programie warsztatu FOR-BPM 2026 (1st International Workshop on Forgotten, Overlooked and Rejected Topics in BPM). OpenReview, program warsztatu.
10. Szelągowski, M., Potoczek, N., Sliż, P., Berniak-Woźny, J., Napieraj, A., Podobińska-Staniec, M., Kozłowski, A., Senkus, P. (2024). Adapting to the Dynamic Nature of Business Processes in the Digital Age. W: Di Ciccio, C. i in. (red.), Business Process Management: Blockchain, Robotic Process Automation, Central and Eastern European, Educators and Industry Forum, LNBIP 527, s. 220–234. Springer. DOI: 10.1007/978-3-031-70445-1_14.
11. BPM 2026, York University. Oficjalna strona konferencji, program, harmonogram oraz cyfrowy informator konferencyjny.
12. BPM 2026. Programy Educators Forum, Responsible BPM Forum i Industry Forum.
13. BPM 2026. Wykłady plenarne oraz zapowiedzi i opisy wystąpień.
14. BPM 2027, KU Leuven. Strona konferencji.

Dane o uczestnikach, zgłoszeniach i strukturze społeczności pochodzą z materiałów organizatorów sfotografowanych podczas konferencji. Rok 2027 w pozycjach 1–4 odpowiada zapisowi bibliograficznemu Springera; rozdziały udostępniono online 27 września 2026 r. Stan weryfikacji odnośników i DOI: 19 października 2026 r.